مونوژنیک دیابت یا دیابت تک ژنی

محققان دپارتمان تحقیقاتی مونوژنیک در دانشگاه اکستر سالها بر روی تعریف علل ژنتیکی ناهنجاریهای تک ژنی دیابت تحقیق کرده اند. آنها از اطلاعات مرتبط با این نقایص ژنتیکی برای بهبود روشهای درمانی و مراقبتهای پزشکی و ابداع دیدگاه های جدید علمی در مورد بیماری دیابت استفاده نموده اند.

این گروه از محققان به سرپرستی پرفسور Andrew Hattersleyبا تاکید بر دیابت و همچنین کاهش قند خون به دلیل افزایش بیش از حد انسولین(Hyper Insulinism) تحقیقات خود را در این زمینه ادامه داده اند. این تحقیقات با رهبری پرفسور Hattersleyدر بخش بالینی و پرفسور Ellardدر بخش آنالیزهای ژنتیک مولکولی انجام گردید. این دپارتمان توسط آنها از سال 1995 پایه گذاری شد.

نتایج برجسته ی این پژوهش

·        کشف ژن در دیابت مونوژنیک و دیابت نوع 2

دپارتمان دیابت دانشگاه اکستر با تلاشهای بین المللی تغییر ژنتیکی را که می تواند علت ابتلا فرد به دیابت باشد یا او را مستعد ابتلا به دیابت نماید، شناسایی کردند. پرفسور Ellardو پرفسور Hattersley8 ژن را که جهش آنها موجب بروز دیابت نوزادان می شود را کشف کردند. این کشف دیدگاه های کلیدی جدیدی را در مورد توسعه و عملکرد سلولهای بتای پانکراس فراهم نمود که برای ارائه ی درمانهایموثربه بیماران دیابتی حیاتی هستند، از جمله ی این ژنها می توان به KCNJ11  و GATA6اشاره نمود.

·        تغییر درمان دیابت تک ژنی

مهمترین تحقیقات بالینی این تیم یافتن زیرگروه های ژنتیکی مختلف از دیابت بود که به درمانها بصورت بسیار متفاوتی پاسخ می دهند( اولین نمونه های فارماکوژنتیک در دیابت).

آنها بر اساس یک کارآزمایی تصادفی ثابت کردند که بیماران HNF1A MODYبه داروی سولفونیل اوره که یک داروی خوراکی کاهنده ی قند خون است بهتر از انسولین پاسخ می دهند. بدنبال این کشف هزاران بیمار در سراسر دنیا موفق به کنترل بهتر قند خون خود با استفاده از قرصهای سولفونیل اوره بجای انسولین یا سایر درمانها شدند.

زندگی بیماران مبتلا به دیابت نوزادان(neonatal diabetes) با تحقیقات تیم پرفسور Hattersleyمتحول گردید. آنها نشان دادند که دو زیر گروه ژنتیکی شایع از دیابت که بر کانالهای پتاسیمی سلولهای بتا در پانکراس تاثیر می گذارند، توسط قرصهای سولفونیل اوره بهتر از تزریق انسولین درمان می شوند. تحقیقات آنها به معنای بازنویسی دستورالعمل های بین المللی برای این بیماران از جمله تشخیص ژنتیکی فوری بود. هم اکنون بیماران بیش از 80 کشور توانسته اند با مصرف قرصهای سولفونیل اوره زندگی نرمالی داشته باشند، در حالیکه تصور می شد این گروه از بیماران باید تا آخر عمر خود تحت درمان با انسولین باشند.

·        مشاهدات بالینی نقش ژنهای دیابت را در تشخیص و فیزیولوژی دیابت مشخص نمود

مطالعات بالینی و فیزیولوژیکی محققان دیابت بر روی 1400 بیمار مبتلا به دیابت مونوژنیک برای تعریف معیارهای تشخیصی برای زیرگروه های مختلف دیابت بسیار مهم بوده و اساس دستورالعملهای بالینی بین المللی را تغییر داده است. دیدگاه جدید به سلولهای بتای جنینی و ارتباط بین وزن تولد و ابتلا به دیابت در مراحل بعدی زندگی حاصل این مطالعات خلاقانه بر روی وزن تولد بیماران مبتلا به دیابت مونوژنیک و دیابت نوع 2 بود.

·        یکپارچه سازی با مراقبتهای بالینی

اکتشافات حاصل از این پژوهشها به دستورالعمل بالینی برای ایجاد یک سرویس تشخیصی برای بیماران در انگلستان و 84 کشور از 5 قاره ی جهان ترجمه گردید. مشاوره ی تخصصی از طریق ایمیل و وب سایت(با بیش از 100 هزار بازدید کننده) و از طریق یک شبکه از پرستاران آموزش دیده ی ژنتیک دیابت در دانشگاه اکستر انجام شد(از وب سایت این دپارتمان دیدن کنید).

·        تحقیق بر روی سایر بیماریهای مونوژنیک

پرفسور Ellardبر روی ژن سایر بیماریها بغیر از دیابت در حال تحقیق است،  دانشگاه اکستر مرکز ارجاع بین المللی برای هایپرانسولینمیا است و همین موضوع منجر به کشف ژن مسئول این بیماری گردید. پرفسور Ellardبا همکاری دکتر Turnpennyو سایر متخصصان ژنتیک بالینی، ژنهای عامل بروز دیسپلازی اسکلتی، اختلالات حرکتی چشم و نوروپاتی ارثی را کشف کردند.

منبع:

http://medicine.exeter.ac.uk/research/diabetes/moleculargenetics-monogenic/